ШӘКӘРІМ ЖӘНЕ ҚАЗАҚ ЖЕРІНЕ ЖАСАЛҒАН ЭКСПЕДИЦИЯЛАР: ӘДЕБИ ДИСКУРС ПЕН ҰЛТТЫҚ РЕПРЕЗЕНТАЦИЯ МӘСЕЛЕСІ
Кілт сөздер:
Шәкәрім Құдайбердіұлы, ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиеті, экспедициялық дискурс, әдеби репрезентация, мәдени жад теориясы, этнографиялық мәтін, ұлттық нарратив.Аңдатпа
Мақалада Шәкәрім Құдайбердіұлы тұлғасы ХХ ғасырдың 20–30 жылдарында қазақ жеріне жасалған ғылыми экспедициялар контекстінде әдебиеттану тұрғысынан қарастырылады. Зерттеу нысаны ретінде Ф.А. Фиельструп, М. Кучинский және басқа да зерттеушілердің экспедициялық жазбалары, сондай-ақ Шәкәрімнің тарихи-этнографиялық мазмұндағы шығармалары алынды. Жұмыстың мақсаты – экспедициялық мәтіндер мен Шәкәрім шығармалары арасындағы дискурстық байланысты айқындау, ұлттық болмыстың мәтіндік репрезентациясын талдау және авторлық позицияның мәдени жад қалыптастырудағы рөлін анықтау. Зерттеу барысында тарихи-салыстырмалы, мәтінаралық талдау, дискурстық интерпретация және мәдени жад теориясы әдістері қолданылды. Нәтижесінде Шәкәрімнің экспедици Нуркадырова я мүшелері үшін жай ғана ақпарат беруші емес, қазақ қоғамының дәстүрлі дүниетанымын, салт-санасын, тарихи тәжірибесін жүйелеп түсіндіруші интеллектуал тұлға болғаны дәлелденді. Экспедициялық материалдарда қазақтың шаруашылық жүйесі, әлеуметтік құрылымы, отбасылық ғұрыптары, аңшылық мәдениеті сипатталса, Шәкәрім шығармаларында осы құбылыстар ұлттық-рухани концепт деңгейінде көркемдік пайыммен беріледі. Бұл екі түрлі мәтіндік қабаттың тоғысуы ұлттық мәдениеттің сыртқы ғылыми дискурс пен ішкі әдеби дискурс арасындағы байланысын көрсетеді. Зерттеу нәтижелері қазақ әдебиетін этнографиялық дереккөздермен сабақтастыра қарастырудың ғылыми маңызын айқындайды және Шәкәрім мұрасын мәдени-антропологиялық тұрғыдан зерттеудің өзектілігін негіздейді.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Журналдың редакциясы Қазақстан Республикасының авторлық құқық туралы заңын және тиісті халықаралық шарттарды басшылыққа алады. Авторлар өздерінің авторлық құқықтарын сақтайды және «Шәкәрім университетінің хабаршысы. «Тарих ғылымдары сериясы» журналына қолжазбаның алғашқы жариялану құқығығын береді. Автор журналға тиісті сілтеме жасаған жағдайда материалды кез келген тасымалдағышта және кез келген форматта көшіруге және таратуға құқылы. Оқырмандар мен пайдаланушылар жұмыстың авторы көрсетілген және осы журналға сілтеме берілген жағдайда материалды еркін көшіріп, тарата және қолдана алады. Авторлық құқық мақала жазуға елеулі үлес қосқан әрбір бірлескен автордың адалдығы мен жауапкершілігін білдіреді. Автор журналдың веб-сайтына тиісті сілтемені көрсеткен жағдайда өз басылымдарын институционалды немесе басқа қоймаларда сақтауға құқылы.
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
Авторлық құқық мақала жазуға елеулі үлес қосқан әрбір бірлескен автордың адалдығы мен жауапкершілігін білдіреді.
Автор журналдың веб-сайтына тиісті сілтемені көрсеткен жағдайда өз басылымдарын институционалды немесе басқа қоймаларда сақтауға құқылы.