МҰХТАР ӘУЕЗОВТІҢ «БУДДА» АУДАРМАСЫ: ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МӘДЕНИ ТРАНСФОРМАЦИЯ
Кілт сөздер:
М.Әуезов, Л.Толстой, аударма, будда, түпнұсқа, гуманизм, әуезовтану.Аңдатпа
Мақалада Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің Лев Толстойдың «Будда» әңгімесін қазақ тіліне аударуының әдеби-тарихи, идеялық және көркемдік маңызы түрде талданады. Зерттеуде аударманың жазушының шығармашылық қалыптасуындағы орны, ағартушылық бағдарымен байланысы және гуманистік дүниетанымының эволюциясына ықпалы айқындалады. Сонымен қатар тәржіманың қазақ оқырманына тигізген әсері, ұлттық әдеби кеңістікте жаңа танымдық бағдар қалыптастырудағы қызметі сараланады.
Талдау барысында Толстой философиясындағы зорлық-зомбылыққа қарсы тұру, рухани кемелдену, адамгершілік құндылықтарды дәріптеу идеяларының Әуезов аудармасында берілу ерекшеліктері қарастырылады. Аудармашының түпнұсқа мәтінді ұлттық мәдени кодпен үйлестіру тәсілдері, көркемдік трансформация амалдары және стильдік шешімдері анықталады.
Мақалада тарихи-әдеби, салыстырмалы, мәтінтанулық және интерпретациялық әдістер қолданылып, Әуезов аудармасының қазақ әдебиетіндегі орны мен рухани мәдениетті дамытудағы маңызы ғылыми тұрғыда негізделеді. Зерттеу нәтижелері көркем аударма теориясын жетілдіруге, әуезовтану және аударматану салаларын тереңдетуге, жоғары оқу орындарындағы әдебиеттану пәндерін мазмұндық тұрғыдан байытуға және болашақ ғылыми ізденістерге әдіснамалық бағдар беруге мүмкіндік береді. Бұл материал гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеушілерге, магистранттарға, докторанттарға, оқытушыларға, әдебиет мұғалімдеріне, сондай-ақ ұлттық руханият мәселелеріне қызығушылық танытатын кең оқырман қауымға пайдалы дереккөз ретінде ұсынылады. Ал алынған тұжырымдар академиялық басылымдарда жариялауға, ғылыми жобаларда пайдалануға, конференцияларда талқылауға, пәнаралық зерттеулерге енгізуге және практикалық білім беру үдерісін жетілдіруге нақты негіз бола алады. Сондықтан мақала өзектілігімен ерекшеленіп, заманауи әдебиеттану талаптарына толық сәйкес келеді және ғылыми қауымдастықта қызығушылық тудырады бүгін қазір кеңінен болашақта.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Журналдың редакциясы Қазақстан Республикасының авторлық құқық туралы заңын және тиісті халықаралық шарттарды басшылыққа алады. Авторлар өздерінің авторлық құқықтарын сақтайды және «Шәкәрім университетінің хабаршысы. «Тарих ғылымдары сериясы» журналына қолжазбаның алғашқы жариялану құқығығын береді. Автор журналға тиісті сілтеме жасаған жағдайда материалды кез келген тасымалдағышта және кез келген форматта көшіруге және таратуға құқылы. Оқырмандар мен пайдаланушылар жұмыстың авторы көрсетілген және осы журналға сілтеме берілген жағдайда материалды еркін көшіріп, тарата және қолдана алады. Авторлық құқық мақала жазуға елеулі үлес қосқан әрбір бірлескен автордың адалдығы мен жауапкершілігін білдіреді. Автор журналдың веб-сайтына тиісті сілтемені көрсеткен жағдайда өз басылымдарын институционалды немесе басқа қоймаларда сақтауға құқылы.
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
Авторлық құқық мақала жазуға елеулі үлес қосқан әрбір бірлескен автордың адалдығы мен жауапкершілігін білдіреді.
Автор журналдың веб-сайтына тиісті сілтемені көрсеткен жағдайда өз басылымдарын институционалды немесе басқа қоймаларда сақтауға құқылы.