ҚАЗАҚ ЭТНОМӘДЕНИ БІРЛІКТЕРІН АҒЫЛШЫН ТІЛІНЕ АУДАРУ: ТӘЖІРИБЕ ЖӘНЕ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕР

Аңдатпа

Аталған мақалада қазақ тілінен ағылшын тіліне аударатын отыз екі аудармашының кәсіби тәжірибе деңгейі мен аудармада пайдаланатын стратегияларының арақатынасы қарастырылады. Аудармашылардың мәдени сипаттағы қазақи ұғымдарды аудармашылық тәжірибенің әр кезеңінде (1–3 жылдан 16 жылға дейінгі аралықтағы) қалай аударатындығы сауалнама нәтижелері мен аударма мысалдары көмегімен анықталып, оларға сандық, әрі сапалық (аралас зерттеу әдісі) талдау жасалады.

Зерттеу нәтижелерінен аудармаға жаңа қадам басқан аудармашыларға тән сөзбе-сөз аударма стратегияларының уақыт өте келе тәжірибелі мамандар мойындаған мақсаты айқын мәдени адаптацияға айналатындығын байқаймыз. Талдау қорытындысына сүйенсек, аударма барысында аудармашылардың этномәдени бірліктерді жиі кезіктіретінін және негізгі қиындық ұлттық колорит пен мәдени кодты сақтаумен байланысты екенін көреміз. Дәлме-дәл балама табылмаған жағдайда ұсынылатын тәсіл ретінде транслитерация мен функционалдық алмастыруға басымдық берілді. Сондай ақ, статистикалық өңдеу нәтижелері аудармашының кәсіби тәжірибесі мен пайдаланатын стратегияларының күрделілігі арасындағы күшті оң корреляцияны анықтады (r = 0,72; p < 0,001).

Зерттеу қорытындылары дәстүрлі аударма стратегияларын заманауи технологиялық құралдармен қатар қолданудың және аудармашыларды даярлау жүйесінде этномәдени құзыреттілікті мақсатты түрде қалыптастырудың маңызын айқындайды. Бұл зерттеу тәжірибеге негізделіп, кәсіби біліктілікті арттыруға арналған тұжырымдарды алға тартып, аударма ісін оқыту әдістемесіне өз үлесін қосады, аудармашыларды даярлау бағдарламаларын жетілдіруге бағытталған практикалық нұсқаулар ретін ұсынады.