АҒЫЛШЫН ТІЛІН ШЕТ ТІЛІ РЕТІНДЕ ОҚИТЫН ЖОҒАРЫ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ МӘДЕНИЕТАРАЛЫҚ СЕЗІМТАЛДЫҒЫН ДАМЫТУ ҮШІН ТҮПНҰСҚАЛЫҚ ДЕРЕКТІ ФИЛЬМДЕРДІ ҚОЛДАНУ

Аңдатпа

Бұл зерттеудің мақсаты Қазақстандағы жоғары сынып оқушыларының ағылшын тілін меңгеру үдерісінде мәдениетаралық сезімталдықты дамыту үшін түпнұсқалық деректі фильмдердің педагогикалық әлеуетін, оларды оқу үдерісінде тірек құралы ретінде қолдану арқылы қарастыру болды. Зерттеу мәдениетаралық құзыреттіліктің сатылы модельдеріне және медиа құралдарына негізделген тапсырмалық педагогикаға сүйенді, 12 апталық интервенция алдын ала көру, көру және кейінгі көру кезеңдерінен тұратын тапсырма циклдері арқылы жүзеге асырылды. Бір топқа арналған алдын ала және кейінгі тесті бар квазиэксперименттік дизайн және сапалық кейс-стади әдісі қолданылып, 10-11-сыныптың екі тұтас сыныбы қамтылды (N = 32). Сандық деректер бейімделген және дәлелденген Мәдениетаралық сезімталдық шкаласы (ISS) арқылы жиналды, ал сапалық деректер апталық рефлексиялық күнделіктер, бейне-негізіндегі сұхбаттар (n = 12) және құрылымдалған сыныптық бақылаулар арқылы алынды. Деректерді талдау үшін жұптасқан t-тест және рефлексивті тақырыптық талдау әдістері біріктіріліп қолданылды, бұл оқушылардың этноцентрлік деңгейден этнореалистік деңгейге өту динамикасын анықтауға мүмкіндік берді. Нәтижелер мәдениетаралық сезімталдықтың жалпы деңгейінің статистикалық тұрғыдан елеулі артқанын көрсетті (t(31) = 8.34, p < .001, d = 1.47), әсіресе мәдени айырмашылықтарға құрметпен қарау және өзара әрекеттен қанағат алу көрсеткіштері бойынша айқын өсім байқалды. Сапалық деректер оқыту үдерісінің үш негізгі механизмін айқындады: 1). Эмоциялық тосқауылды әлсірететін баяндау арқылы ену, 2). Идеологиялық көзқарастарды талдауға мүмкіндік беретін мультимодальды түсіну, 3). Минимизация деңгейінен адаптация деңгейіне өтуге ықпал ететін рефлексиялық медиативті үдеріс. Зерттеу түпнұсқалық визуалды материалдарды сыни педагогикамен және тапсырмаға негізделген оқытумен біріктіретін қайталанбалы педагогикалық модель ұсынады. Сонымен қатар оқу бағдарламаларын әзірлеу, оқу-әдістемелік материалдарды жетілдіру және медиаға негізделген бағалау жүйесіне қатысты ұсыныстар беріліп, зерттеудің шектеулері мен болашақ зерттеу бағыттары көрсетіледі.